Rosyjska Kalifornia

15 maja 2010, 40 komentarze/y »

Potraficie sobie wyobrazić, jak mogłaby wyglądać Kalifornia rządzona przez Rosjan? Przez prawie trzydzieści lat Carstwo Rosyjskie utrzymywało swoją kolonię 120 km na północ od San Francisco. Zdążyło się tam urodzić i wychować całe pokolenie kalifornijskich Rosjan. Niektórzy z nich byli kreolami: potomkami Rosjan i lokalnych Indian.

Soviet_Union_stamp_1991_CPA_6304Znaczek poczty ZSRR przedstawiający Fort Ross i Iwana Kuskowa, założyciela kolonii. Złośliwi zauważyć mogą, że ten wydany w 1991 roku znaczek służył przede wszystkim ku pokrzepieniu radzieckich serc.

Był czas, w którym Rosja wcale nie kończyła się na Pacyfiku. Moskwie podlegała Alaska, tydzień temu pisałem o dość dziwnych próbach rosyjskiego podboju Hawajów. Dziś napiszemy o całkiem udanym przedsiewzieciu: kolonizacji ciepłej, miłej i przyjemnej Kalifornii. Krainy, w której amerykański sen ucieleśnia się, jak nigdzie. Przynajmniej w hollywoodzkich filmach.

Rosyjska kolonia w Kalifornii założona została w 1812 roku jako punkt zaopatrzeniowy dla Nowoarchangielska (obecnie Sitka) – stolicy rosyjskich posiadłości w Ameryce. Położony na Alasce Nowoarchangielsk nie jest miejscem specjalnie przyjaznym rolnictwu, dlatego Kompania Rosyjsko-Amerykańska postanowiła zdobyć inne punkty zaopatrzenia w żywność. Kalifornia nadawała się do tego celu jak znalazł.

Był tylko jeden problem: swoje zwierzchnictwo nad regionem ogłosili wcześniej Hiszpanie. Gdy więc tylko do San Francisco dotarły informacje o tym, że Rosjanie coś knują na amerykańskim wybrzeżu, Hiszpanie wysłali na miejsce wysłannika: oficera o nazwisku Moraga.

Moragę przyjęto w rosyjskiej kolonii grzecznie i oprowadzono po okolicy.

Hiszpan zameldował centrali, że Rosjanie wybudowali niedaleko wybrzeża warowny, drewniany fort, że fort broniony jest przez artylerię. Że rzekę, która kiedyś nosiła indiańską nazwę Bidapte nazwali Słowianką, a zatokę Bodega – zatoką Rumiancewa, i że w podobny sposób potraktowali inne formacje topograficzne w regionie. I że wygląda na to, że Rosjanie zamierzają zainstalować się w okolicy na dłużej.

ross 3

I zostali na dłużej. „Historical Atlas of California” informuje, że kolonizowali obszar pomiędzy obecnym Point Arena i Tomales Bay, a więc obejmujący ponad 100 kilometrów wybrzeża. Poza opisaną przez Moragę warownią, którą nazwano Fort Ross, powstały tu rosyjskie farmy. Znamy nazwy kilku z nich: były to Czernik, Chlebnikow, Kostrominow. Nad zatoką Bodega/Rumiancewa wybudowali port. W porcie tym powstały pierwsze statki zwodowane na amerykańskim zachodnim wybrzeżu.

Rosjanie starali się dobrze żyć z lokalnymi Indianami, przestawicielami ludu Kashaya. Uważali ich za lud przyjazny i łagodny. Obdarowywali ich ubraniami i sprzętami. W zamian uzyskali od Indian prawo użytkowania ich ziemi, i tym właśnie uprawnieniem wymachiwali przed oczami hiszpańskiej kolonialnej administracji w San Francisco.

Mimo, że Madryt ogłosił blokadę handlową rosyjskiej kolonii, handel i kontakty pomiędzy kalifornijskimi Hiszpanami a Rosjanami kwitły.

kompania rosyjsko-amerykańska pieczęć

Oprócz Rosjan w społeczności kolonii wokół Fortu Ross funkcjonowali również Aleuci – carscy poddani z rosyjskiej Alaski. Sprowadzono ich do Kalifornii, by łowili ryby i polowali na foki. Rosjanie i rosyjscy kreole zajmowali się administracją, rzemiosłem, uprawą ziemi i polowaniem na zwierzęta, których skórami można było handlować. Wybudowali pierwsze w tej części Ameryki wiatraki.

Rosyjską kolonię w Ameryce, nad którą powiewała imperialna flaga, odwiedzali liczni goście z „matuszki Rosji”: artyści, intelektualiści, zblazowana szlachta, misjonarze. Jeden z nich, prawosławny ksiądz Innokentij Wieniaminow (późniejszy św. Innocenty, misjonarz, który dosłużył się aureoli za nawracanie na prawosławie alaskańskich Inuitów) pisał w 1836 roku, że kolonia liczy 260 osób: 154 mężczyzn i 106 kobiet. 120 z nich było narodowości rosyjskiej, 51 Kreoli, resztę stanowili Aleuci i ochrzczeni Indianie.

W 1841 roku  interes jednak zwinięto. Rosyjsko-Amerykańska Kompania Handlowa podpisała korzystną umowę o dostawę żywności z Kompanią Zatoki Hudsona, nie było więc sensu dłużej drażnić Hiszpanów rosyjskimi armatami na wybrzeżu, który ci uważali, za własne. Kolonię sprzedano za 42 857 rubli srebrem niejakiemu Johnowi Sutterowi, Szwajcarowi z meksykańskim obywatelstwem.

zatoka rumiańcewa

Pozostałości Fortu Ross w USA (odbudowane po trzęsieniu ziemi i pożarze) traktowane są jako atrakcja turystyczna. Dla Rosjan mają znaczenie znacznie większe. W 1991 roku, gdy pośmiertne drgawki ZSRR tylko niektórym już przypominały oznaki życia, wypuszczono serię monet i banknotów upamiętniających „Rosyjską Amerykę”. Bardzo możliwe, że w celu poprawienia nastroju. I na zasadzie pokazania języka zwycięzcom „zimnej wojny”.

Lyn Kalani i Sarah Sweedler: „Fort Ross and Sonoma Coast”

R. A. Thompson „The Russian Settlement in Fort Ross, Sonoma County”

Co pozostało z Fortu Ross?

40 komentarze/y »
AHistoria, XIX wiek

Komentarze

40 komentarze/y do wpisu “Rosyjska Kalifornia”

Dodaj komentarz